পূরক কোণের ত্রিকোণমিতিক কোণানুপাত (Trigonometrical Ratios of Complementary Angles)
∵ sin 23° = p
⇒ sin (90 − 67°) = p
⇒ cos 67° = p [∵ sin (90 − θ) = cos θ]
আবার,
[∵ sin2θ + cos2θ = 1]⇒
∵ cos220° + cos270°
= cos220° + cos2(90 − 20°)
= cos220° + sin220° [∵ cos (90 − θ) = sin θ]
= 1 [∵ sin2θ + cos2θ = 1]
∵ tan 36° tan 54°
= tan 36° tan (90 − 36°)
= tan 36° cot 36° [∵ tan (90 − θ) = cot θ]
= 1 [∵ tan θ cot θ = 1]
বামপক্ষ,
∵
= sin A [∵ sin θ cosec θ = 1]
= sin (90° − B) [∵ ∠A + ∠B = 90°]
= cos B [∵ sin (90° − B) = cos B]
= ডানপক্ষ
বামপক্ষ,
∵ cot (90° − A) cot A cos (90° − A) tan (90° − A)
= tan A cot A sin A cot A [∵ cot (90° − A) = tan A and cos (90° − A) = sin A]
= 1 . sin A cot A [∵ tan θ cot θ = 1]
= [∵ ]
= 1
= ডানপক্ষ
বামপক্ষ,
∵ tan 1° tan 2° tan 3° ... tan 87° tan 88° tan 89°
এখানে মোট উৎপাদক সংখ্যা = 89 টি, এবং যার মধ্যেরটি হলো tan 45°
= tan 1° tan 2° tan 3° ... tan 45° ... tan 87° tan 88° tan 89°
= tan 1° tan 2° tan 3° ... tan 45° ... tan (90° − 3°) tan (90° − 2°) tan (90° − 1°)
= tan 1° tan 2° tan 3° ... tan 45° ... cot 3° cot 2° cot 1° [∵ tan (90° − θ) = cot θ ]
= tan 1° tan 2° tan 3° ... tan 45° ... cot 3° cot 2° cot 1° [∵ tan θ cot θ = 1 and tan 45° = 1]
= cos A
= ডানপক্ষ
∵ sin 4θ = cos 5θ
⇒ sin 4θ = sin (90° − 5θ) [∵ cos θ = sin (90° − θ) ]
⇒ 4θ = (90° − 5θ) [∵ 0° < θ < 90° ]
⇒ 4θ + 5θ = 90°
⇒ 9θ = 90°
⇒ θ = 10°
∵ cos 1° এবং cos 179° যার মধ্যে একটি উৎপাদক হলো cos 90°
∵ cos 90° = 0
∴ কোনো রাশির একটি উৎপাদক শূন্য হলে রাশিটির মান শূন্য হবে
বামপক্ষ,
∵ cos273° − sin217°
= cos273° − sin2(90° − 73°)
= cos273° − cos273° [∵ sin (90° − θ) = cos θ ]
= 0
= ডানপক্ষ
∵ sec θ = cosec φ
= sec θ = sec (90° − φ) [∵ cosec (90° − θ) = sec θ ]
= θ = (90° − φ)
= θ + φ = 90°
∴ sin (θ + φ)
= sin 90°
= 1
🔹 sin222° + sin268° + cot230° এর মান নির্ণয় করো।
🔹 2 cos (90° − A) − 1 = 0 হলে দেখাও যে sin 3A = 3 sin A − 4 sin3A
🔹 3 cos 80° cosec 10° + 2 cos 59° cosec 31°এর মান নির্ণয় করো।
🔹 দেখাও যে tan 7° tan 23° tan 60° tan 67° tan 83° = √3
🔹 দেখাও যে
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 এর মান নির্ণয় করো।
🔹 △ABCএ দেখাও যে,
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে দেখাও যে, (cos A + cos B)2 = 1 + 2 cos A sin B
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে দেখাও যে,
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে দেখাও যে,
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে দেখাও যে,
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে দেখাও যে, sec2A + sec2B = sec2A sec2B
🔹 দেখাও যে, cosec222° cot268° = sin222° + sin268° + cot268°
🔹 α + β = 90° হলে, দেখাও যে
🔹 হলে, দেখাও যে
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে, দেখাও যে
🔹 দেখাও যে tan 1° tan 3° tan 5° ... tan 85° tan 87° tan 89° = 1
🔹 দেখাও যে
🔹 ∠A + ∠B = 90° হলে, দেখাও যে