ত্রিকোণমিতিক কোণানুপাতসমূহ - গাণিতিক সমস্যা ও সমাধান

🔸 01. দেখাও যে, +

এখানে,

∵ sin2θ (1 + cot2θ) = 1

= sin2θ (cosec2θ) = 1 [ ∵ cosec2θ = 1 + cot2θ ]

= [∵ ]

= 1

🔸 02. হলে, এর মান কত?+

∵ sec4θ − tan4θ

= (sec2θ + tan2θ) (sec2θ − tan2θ) [ ∵ a2 − b2 = (a − b)(a + b)]

= (sec2θ + tan2θ) [∵ sec2θ − tan2θ = 1]

= [∵ ]

🔸 03. 1 + 4 cosec2θ cot2θ কে একটি পূর্ণবর্গ রাশির আকারে প্রকাশ করো।+

∵ 1 + 4 cosec2θ cot2θ

= (cosec2θ − cot2θ)2 + 4 cosec2θ cot2θ [ ∵ cosec2θ − cot2θ = 1]

= cosec4θ + cot4θ − 2 cosec2θ cot2θ + 4 cosec2θ cot2θ

= cosec4θ + cot4θ + 2 cosec2θ cot2θ

= (cosec2θ + cot2θ)2

🔸 04. sin α = x এবং tan α = y হলে, প্রমান করো +

∵ sin α = x এবং tan α = y

⇒ -------(i) [ ∵ ]

এবং

⇒ -------(ii) [ ∵ ]

(i) ও (ii) নং সমীকরণ বর্গকরে যোগ করে পাই

∴

⇒ [ ∵ cosec2θ − cot2θ = 1]

⇒ (প্রমাণিত)

🔸 05. যদি হলে, প্রমান করো x sin θ = y cos θ +

∵

⇒ [ ∵ উভয় পক্ষকে বর্গ করে পাই। ]

⇒

⇒ (x2 + y2) cos2θ = x2

⇒ x2 = (x2 + y2) cos2θ

⇒ x2 = x2 cos2θ + y2 cos2θ

⇒ x2 − x2 cos2θ = y2 cos2θ

⇒ x2(1 − cos2θ) = y2 cos2θ [∵ sin2θ + cos2θ = 1]

⇒ x2 sin2θ = y2 cos2θ

⇒ x sin θ = y cos θ (প্রমাণিত)

🔸 06. x = 3 cos θ এবং y = 3 sin θ হলে, x2 + y2 = কত ?+

∵ x = 3 cos θ এবং y = 3 sin θ

ধরি,

x = 3 cos θ -------(i)

এবং

y = 3 sin θ -------(ii)

(i) ও (ii) নং সমীকরণ বর্গকরে যোগ করে পাই

∴ x2 + y2 = (3 sin θ)2 + (3 cos θ)2

⇒ x2 + y2 = 9 sin2θ + 9 cos2θ

⇒ x2 + y2 = 9 ( sin2θ + cos2θ )

⇒ x2 + y2 = 9 × 1 [∵ sin2θ + cos2θ = 1]

⇒ x2 + y2 = 9

🔸 07. (sin A + cos A)2 + (sin A − cos A)2 হলে, এর সরলতম মান নির্ণয় করো।+

∵ (sin A + cos A)2 + (sin A − cos A)2

⇒ 2(sin2A + cos2A) [∵ (a + b)2 + (a − b)2 = 2(a2 + b2)]

⇒ 2 × 1 [∵ sin2θ + cos2θ = 1]

⇒ 2

🔹 08. cot θ = 2 হলে, দেখাও যে 1 + tan2 θ = sec2 θ

🔹 09. হলে, দেখাও যে

🔹 10. cos θ = 0.6 হলে, দেখাও যে 5 sin θ − 3 tan θ = 0

🔹 11. cot α = হলে, cosec α এর মান কত?

🔹 12. যদি x এবং y দুটি বাস্তব সংখ্যা হয় তবে সম্পর্কটি সত্য হতে পারে কি ?

🔹 13. sec θ < 1 কেন অসম্ভব তার কারণ দেখাও।

🔹 14. যদি sin θ + cosec θ = 2 হয়, প্রমান করো sin7θ + cosec7θ = 2

🔹 15. যদি sec θ − tan θ = p হয়, sec θ এর মান নির্ণয় করো।